Hội Chứng Cáp Treo Ở Việt Nam

Hang Sơn Đoòng (Quảng Bình) thu hút khách thế giới tham gia các tua du lịch thám hiểm , trải nghiệm . Font Size:     |
dù cho có đóng góp quan trọng cho việc phát triển du lịch nhưng với các di sản, mục tiêu gìn giữ vẫn phải được đặt ở vị trí quan trọng số 1 . thế nhưng , hàng loạt dự án cáp treo đã và sẽ được mở mống xây dựng tại những địa điểm di sản tầm cỡ của Việt Nam, có rủi ro ảnh hưởng tiêu cực đến di sản.



Cách đây chưa đến một năm, cộng đồng đam mê "du lịch bụi", du lịch khám phá từng xôn xao vì dự án xây cáp treo lên đỉnh Phan-xi-păng (Sa Pa, Lào Cai) với nghi ngại phá vỡ quan cảnh tự nhiên và làm mất đi hứng thú trong chuyến đi trải nghiệm đem đến một thương hiệu du lịch thu hút du khách thế giới của "nóc nhà Ðông Dương". Cũng chẳng bao lâu sau, Ban quản lý vịnh Hạ Long, một Di sản thiên nhiên thế giới từng hai lần được UNESCO công nhận và là một Kỳ quan thiên nhiên thế giới lại tiếp bước dự án nêu trên với phương án xây cáp treo xuyên vịnh Hạ Long đang vấp phải sự chống đối mạnh mẽ từ dư luận.

Khi những sự việc trên chưa ngã ngũ, thì tháng 10 vừa rồi , hang Sơn Ðoòng, hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được Hiệp hội hang động UNESCO công nhận, một điểm du lịch nổi bật và hiếm có mà Việt Nam may mắn sở hữu lại tiếp tục đối diện với sự leo thang của "hội chứng cáp treo" cùng câu hỏi nan giải "làm hay không làm?".

Theo số liệu thống kê, năm 2014, khi mở tua du lịch mạo hiểm vào Sơn Ðoòng có 223 khách tới, mỗi khách đóng khoảng chừng 3.000 USD. Một năm sau, dự kiến số giấy phép sẽ được cấp ra là 450 đến 500 giấy. Và với vận tốc đăng ký tua như ngày nay thì để bán hết số giấy phép đó là "dễ như trở bàn tay" (hiện nay đăng ký đã kín đặc hết năm 2015. Nếu khách du lịch muốn tham dự, phải chờ đến năm 2016).



Tính ra, doanh thu từ cách khai thác hiện nay của Sơn Ðoòng có thể lên tới gần 30 tỷ đồng mỗi năm. tất nhiên , ảnh hưởng đến môi trường là rất ít, thậm chí hầu như không có, bởi chuyên viên của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh luôn đi chung tua du lịch khám phá với các đoàn khách du lịch , ngoài công tác hướng dẫn khoa học còn kiêm luôn nhiệm vụ bảo vệ di sản, như một khách du lịch từng ví "để không một gói kẹo được rơi lại trong hang".

Vậy, xây hệ thống cáp treo (dù chỉ là đưa khách lên và xuống) nhằm mục đích gì? Có phải vì lợi nhuận? Trong dự án, công ty Sun Group định đầu tư số tiền 4.500 tỷ đồng và nếu như thế, thời gian thu hồi vốn là bao nhiêu năm? Nếu thu hồi sau bốn đến năm năm, vậy mỗi năm phải thu khoảng chừng 1.000 tỷ đồng. hiện nay cty chưa công khai giá vé, thế nhưng có thể lấy một thí dụ rót vốn khác của Sun Group là Bà Nà (Ðà Nẵng) nơi một khách du lịch phải trả 500.000 đồng cho một vé cáp treo.

Vậy nếu tính tượng trưng bằng con số "chưa có tiền lệ", giá vé Sơn Ðoòng cao gấp bốn lần là hai triệu đồng/vé thì một năm, cty phải bán khoảng tầm ... 500 ngàn vé tương đương chừng ấy con người. Một con số có chăng là "siêu tưởng"?! Một khách du lịch chia sẻ: "Hãy liên tưởng ảnh hưởng của môi trường sẽ thế nào khi nâng số khách du lịch từ 500 người/năm lên 500 ngàn người/năm. Nói một cách hình tượng, chỉ riêng lượng ánh đèn flash từ máy ảnh thôi cũng đủ giết chết những sinh vật dưới lòng đất quen sống với môi trường "tối đen như mực và yên lặng như tờ" của Sơn Ðoòng rồi".

Một trong những "cái cớ" mà nhà rót vốn muốn quảng bá cho hệ thống cáp treo tại Sơn Ðoòng, hay Phan-xi-păng chính là việc "bình dân hóa" hoạt động du lịch để phục vụ du khách Việt Nam. Nhà đầu tư còn giải thích , với kế hoạch khai thác cũ, Sơn Ðoòng sẽ kém quyến rũ với khách Việt Nam vì chi phí đắt và chuyến đi yêu sách thể lực cao. thế nhưng một chuyên gia đã biện dẫn: "Nếu vì tương lai của di sản, hãy để người Việt Nam có đủ ý thức và đã qua chọn cả về thể chất lẫn văn hóa tham gia những dự án du lịch tự nhiên đặc biệt tầm cỡ như Sơn Ðoòng. Nếu làm ngược lại, chúng ta sẽ mất di sản sau một thời gian làm du lịch "bình dân"". Thực tế, những địa danh từng xây dựng cáp treo để tăng lượng khách như Bà Nà đang chứng kiến cảnh xuống cấp các công trình công cộng vì phải phục vụ lượng khách quá nhiều (90% khách nội địa ) mà ý thức giữ gìn vệ sinh, môi trường, quan cảnh thì chưa cao, do đó đã dẫn đến hệ quả du khách nước ngoài "một đi không quay lại ".

Vậy viễn cảnh nào sẽ đến với Sơn Ðoòng, nơi được coi như kỳ quan mà tạo hóa đã ban tặng nước ta khi đã "bình dân hóa" để phát triển du lịch ?! Theo ông Nguyễn Văn Mỹ, Ủy viên BCH Hiệp hội Lữ hành Việt Nam:"trước mắt , du khách đổ về Quảng Bình có thể đông hơn và doanh thu nhiều hơn, thế nhưng lợi bất cập hại. Thương hiệu Sơn Ðoòng và Phong Nha- Kẻ Bàng sẽ giảm giá thê thảm bởi những tác hại ghê gớm của cáp treo, của sự tùy tiện đối với môi trường. Trong khi đó, thực tế hiện tại , khách chưa nhiều mà thuyền trên sông Son vào Phong Nha đã nhếch nhác, quán xá xô bồ và chẳng ra hồn, không thể đón khách đoàn thế giới ...".

Bài học nhãn tiền đã thấy rõ. Cáp treo Phan-xi-păng đã "giết chết" đam mê khám phá trong một hành trình trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên. Vịnh Hạ Long hứa hẹn sẽ cho ra mắt tuyến cáp treo ngắm vịnh để rồi khách có lẽ... bỏ qua hết tuyến đi bằng du thuyền vì chẳng ai muốn nhìn một di sản thiên nhiên thế giới toàn trụ cáp và dây dợ... Trên blog cá nhân, một cô giáo đam mê du lịch cảnh báo: "Không riêng Việt Nam, nhìn rộng ra khỏi biên giới, công trình cáp treo Zhongtianmen trên đỉnh núi Taishan của Trung Quốc cũng bị lên án kịch liệt. Giáo sư Xie Ninggao, Trưởng Trung tâm nghiên cứu Di sản thế giới của Ðại học Bắc Kinh gọi cáp treo này là "vết sẹo trên vẻ đẹp của tự nhiên", hủy diệt thảm thực vật lên đến 19.000 m2; trong số đó có hàng loạt thực vật đơn bào không phục hồi được. Liệu chúng ta có muốn nhắc lại sai lầm đó?". Ông Nguyễn Văn Mỹ khẳng định: "Thiên hạ chẳng ai làm vậy. Núi Kô-ta Ki-na-ba-lu (Ma-lai-xi-a), ngọn núi cao nhất ASEAN hay E-vơ-rét (Nê-pan), núi cao nhất thế giới luôn hạn chế, chọn lọc người leo rất khắt khe và chính sự khắt khe đó mới thực sự đem tới thương hiệu và lợi nhuận không thể phủ nhận".

Ðộng Thiên Ðường, nằm trong khu bảo tồn Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình) dự kiến tăng giá vé từ 120 đến 250 nghìn đồng trong năm tới, nhưng các doanh nghiệp lữ hành và khách du lịch đều rất sẵn lòng vì cái giá ấy vẫn "đáng đồng tiền bát gạo" và nhà quản lý đã làm rất chuyên nghiệp, tuyệt đối gìn giữ tự nhiên di sản (Ban quản lý xây dựng cả một hành lang bằng gỗ trải dài nhiều cây số để khách du lịch không bước trực tiếp lên nền hang...). phải chăng , đó mới là bài học về cách làm du lịch thật sự dành cho chính "người hàng xóm" Sơn Ðoòng?

Phó Vụ trưởng Lữ hành (Tổng cục du lịch Việt Nam) Nguyễn Anh Tuấn cho rằng: "Cách xây cáp treo ở di sản để phát triển du lịch đã "chết yểu" từ lâu trên thế giới bởi người ta đã đánh giá được hậu quả lớn thế nào khi phá hoại quan cảnh di sản, thiên nhiên". Không thể phủ nhận, những dự án cáp treo sẽ mang lại yếu tố tích cực về lợi nhuận và phục vụ số lượng lớn du khách nhưng phải tính toán kỹ lưỡng từng trường hợp, từng địa danh , nhất là các vùng di sản. Bởi suy cho cùng, thiên nhiên không phải lúc nào cũng để phục vụ kinh tế cho con người, phá vỡ thiên nhiên đồng nghĩa với việc phá vỡ cảnh quan sống, còn tai hại gấp nhiều lần. Nước Mỹ đã sẵn sàng đóng cửa vĩnh viễn Hang Leschugilla nổi tiếng đối với du khách để chống nguy cơ "phá hoại" di sản, một thí dụ đủ để minh chứng điều này.

Nhận xét